Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗ ΓΚΙΝΗ ΣΤΗΝ ΑΓΙΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΟΡΥΤΣΑΣ

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία    

    «Ως το 1908 ήμουν μαθητευόμενος. Στην Κορυτσά εκείνη την εποχή το 1908 έγινε μια μεγάλη εκκλησία στην πλατεία στο κεντρικότερο μέρος ο Άγιος Γεώργιος πολύ μεγάλη εκκλησία.

Ένας μεγάλος γαιοκτήμονας από την Κορυτσά στη Ρουμανία έστειλε 3000 χρυσές λίρες και κτίστηκε αυτή η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Εκεί στο προαύλιο του Αγίου Γεωργίου είχαμε κάνει και το μαυσωλείο που είχαν σαν εκκλησάκι ένα δωμάτιο και κατέβαινες 6-7 σκαλοπάτια ήταν κάτω στη γη και εκεί τον έφεραν πεθαμένο και τον βαλσάμωσαν και τον είχαν εκεί για ιστορικό γεγονός που ήταν ο κτήτωρ της εκκλησίας.

Αφού τελείωσε η εκκλησία ήθελαν αγιογράφο και σηκώθηκε ο δικός μου ο μάστορας το αφεντικό πήγε εκεί στην Κορυτσά και η δημογεροντία η προύχοντες της Κορυτσάς, τότε ήταν και ο δεσπότης ένας Φώτειος πολύ καλός δεσπότης άγιος άνθρωπος. Παίρνει τη δουλειά αυτή την παίρνει την εκκλησία και ήρθε στο Άγιο Όρος. Τώρα πρέπει να πάμε στην Κορυτσά να βάλουμε τις εικόνες επιτόπου. Και σηκωθήκαμε και χαλάμε το εργαστήρι στις Καρυές του Αγίου Όρους ξεκινάμε έν καιρό χειμώνος μετά του Αγίου Βασιλείου. Κινήσαμε χειμώνα καιρό και πήγαμε στην Κορυτσά.1

Θυμούμαι εκείνη την χρονιά ήταν το 1908. Πήγαμε στην Κορυτσά με τή περιπέτεια πήγαμε μη ρωτάς μέσα στα χιόνια και στους πάγους και κακό. Με το πλοίο από τη Δάφνη στο άγιο όρος πήγαμε στη Θεσσαλονίκη. Από τη Θεσσαλονίκη μπήκαμε στο τρένο πήγαμε στα Βιτόλια το Μοναστήρι που το λένε και από κει με τα αμάξια χειμώνα καιρό, η περιπέτεια εκείνη του ταξιδιού δεν περιγράφεται πως φτάσαμε. Μεσάνυχτα εκεί σε ένα χάνι στη Σβέντζα λεγόταν και από το χάνι με δαδιά αναμμένα να μας περιμένουν γιατί ήξεραν ότι τα αμάξια που είχαν ξεκινήσει με επιβάτες άργησαν και βγήκαν εκεί για να μας σώσουν να μας παραλάβουν. Και μας βρήκανε εκεί στο δρόμο πήγαμε στο χάνι εκεί ξεκινήσαμε τέλος πάντων φτάσαμε στην Κορυτσά. Τελείωσε η εκκλησία ο Άγιος Γεώργιος σηκώθηκα ύστερα να πάμε στο Άγιο Όρος να συνεχίσουμε τη δουλειά» .

Τεκμηρίωση oμιλίας

Αναστάσιος Αβραμίδης (Λάκτσε) 1822-1894

Ο μεγάλος γαιοκτήμονας από την Κορυτσά που ζούσε στην Ρουμανία και πρόσφερε ένα μεγάλο ποσό για να κτιστεί ο Ναός, καθώς επίσης ότι όταν πέθανε θάφτηκε στο προαύλιο του Ναού, ήταν ο Αναστάσιος Αβραμίδης.

Οι κάτοικοι της Κορυτσάς, κατά τον 19ο αιώνα, είχαν την τύχη να τους συγκινήσει η ευγένεια του Κορτσανού επιχειρηματία Αναστασίου Αβραμίδη (Anastas Avramidhu Laçke 1822-1894). 

Η οικογένεια Αβραμίδη ήταν ήδη γνωστή για τη γενναιοδωρία και τον πατριωτισμό της. Ο Αναστάσιος Αβραμίδης γεννήθηκε στην Κορυτσά και χρόνια αργότερα μετανάστευσε στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας. Χάρη στον πλούτο που συσσωρεύτηκε από το εμπόριο, αγόρασε εκτάσεις, οι οποίες κατά τη διάρκεια γεωλογικής πραγματογνωμοσύνης αποδείχθηκαν πλούσιες σε πετρέλαιο.

Ο Αναστάσιος Αβραμίδης έγινε εκατομμυριούχος. Ποτέ δεν ξέχασε την πατρίδα του και τους Κορτσάρους.   Πέθανε στο Βουκουρέστι, αλλά άφησε πίσω τη διαθήκη του στην οποία δήλωνε ότι δώρισε στην πόλη της Κορυτσάς:  ένα ποσό 125 εκατομμυρίων χρυσών φράγκων, το οποίο θα χρησιμοποιηθεί για να χτιστεί η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, το σπίτι του για να επιστρέψει στο σχολείο και τα υπόλοιπα για να εξυπηρετήσουν την   εκπαιδευτική ανάπτυξη και τη χρηματοδότηση ενός γιατρού για να επισκέπτεται τους φτωχούς δωρεάν.

Ο φιλάνθρωπος και πατριώτης Αναστάσιος Αβραμίδης Λάκτση δώρισε περίπου 5000 Χρύσα ναπολόνια για την κατασκευή του ναού. Η κατασκευή αυτής της εκκλησίας ολοκληρώθηκε το 1905 και θεωρείται μία από τις πιο γνωστές και μεγαλύτερες της Αλβανίας.

    Πάνω από το εσωτερικό μέρος του ναού αυτού τοποθετήθηκε μεγάλη πλάκα με το όνομα του ευεργέτη και το έτος ανέργεση του ναού αυτού. Ο Αναστάσιος ο οποίος βοήθησε στην οικοδόμηση αυτής της εκκλησίας πέθανε στο Βουκουρέστι το 1894. Το σώμα του ταριχεύτηκε και μεταφέρθηκε στην Κορυτσά και θάφτηκε στο νεκροταφείο της εκκλησίας.2

Ο Ναός του Αγίου Γεωργίου Κορυτσάς

    Ο Ναούμ Τράσα της Κορυτσάς έχτισε την εκκλησία, ο οποίος ήταν γνωστός και ως κατασκευαστής πολλών εμπορικών κέντρων στην πόλη. Με το μνημείο αυτό κατάφερε να πετύχει μια άρτια τεχνική χωροταξική λύση.

Λέγεται ότι ο πλοίαρχος Ναούμ Τράσα από το Όπαρι, που ήταν υπεύθυνος για τα έργα, είχε αριθμήσει κάθε λίθο και τον κατεύθυνε από κάτω, τοποθετώντας τον στο καθορισμένο μέρος. 

Η εκκλησία ήταν πέτρινη με μεγάλους ογκόλιθους συνδεδεμένος μεταξύ τους σε μόλυβδο που δημιουργούσαν ένα συμπαγές τραπέζι με κολώνες κιονόκρανα ρόδακες, στέγαστρα, ροζέτες, οι καμάρες πάνω από τα παράθυρα και κάθε άλλη λεπτομερείς ήταν φτιαγμένα από πέτρα.  Το κτίριο δημιουργούσε την εντύπωση ενός ενιαίου όγκου χαραγμένου σε πέτρα στον οποίο εσωτερικό και εξωτερικό υλικό επεξεργασίας και διακόσμησης ήταν σε μια πλήρη μνημειακή ενότητα.3

    Ο Άγιος Γεώργιος, ήταν γνωστό ότι επρόκειτο για μια μεγαλοπρεπή εκκλησία από ανοιχτόχρωμη γκρι πέτρα, η οποία είχε αρχίσει να χτίζεται την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα και ολοκληρώθηκε το 1905. Η κατασκευή είχε παραταθεί, επειδή όλα ήταν σε μεγάλους ογκόλιθους, σκαλισμένους με δεξιοτεχνία.  

    Πρέπει να ακολούθησαν τεχνικές κατασκευής παρόμοιες με εκείνες της κατασκευής των μεγαλοπρεπών γοτθικών καθεδρικών ναών της Γαλλίας και της Γερμανίας. Στο δικό μας μέρος του κόσμου, η κατασκευή υστερούσε ακόμη και η Κορυτσά, αν και μπροστά από άλλες, δεν είχε αρχίσει ακόμη να αναγνωρίζει οπλισμένο σκυρόδεμα ή μεγάλες μεταλλικές κατασκευές. Ήταν απλώς μια φτωχή και καθυστερημένη γωνιά της Ευρώπης. Αλλά εκσυγχρονιζόταν γρήγορα, πιο γρήγορα από τις άλλες. 

    Το άθλιο άθεο καθεστώς του Εμβέρ Χατζα αποφάσισε να κατεδαφίσει το Ναό. Έλεγαν ότι δεν μπορούσες ούτε μαχαίρι να βάλεις ανάμεσα σε δύο ογκόλιθους στον τοίχο. Χτίστηκε με ακρίβεια και συνδέθηκε σε όλη την τοιχοποιία με μόλυβδο. Δεν μπορούσε να κατεδαφιστεί όπως όλα τα άλλα κτίρια. Δεν μπορούσαν να αφαιρέσουν ορισμένα μέρη, παρόλο που χρησιμοποιούσαν μπουλντόζες, οι οποίες τραβούσαν τις κολώνες και άλλα κάθετα μέρη με καλώδια. Ένα άσχημο και τρομακτικό θέαμα στη μέση της πόλης για μήνες. 

Και ούτω καθεξής μέχρι που όλοι το κατεδάφισαν. 

Ίσως τμήματα των θεμελίων να είναι ακόμα εκεί. 

Σε εκείνη την όμορφη περιοχή της Κορυτσάς του 20ού αιώνα. 

Όπου χτίστηκε η πιο ολοκληρωμένη πέτρινη κατασκευή σε όλη την Αλβανία. Από τις καλύτερες στα Βαλκάνια. Ο Άγιος Γεώργιος.4

    Κατεδαφίστηκε το 1967. Τα μάρμαρα του ναού τα χρησιμοποίησαν ως οικοδομικά υλικά για να κατασκευάσουν τις κερκίδες του σταδίου της Κορυτσάς. Σήμερα στη θέση του ναού υπάρχει μόνο ένα εικονοστάσι ενώ στο υπόλοιπο οικόπεδο που καταλάμβανε η εκκλησία το οποίο σήμερα είναι πεζόδρομος έχει ζωγραφιστεί στις πλάκες του το σχεδιάγραμμα του ναού, η πρόσοψη του.5

Ο μαρτυρικός Μητροπολίτης Κορυτσάς Φώτιος Καλπίδης (1865-1906) 

    Ο Φώτιος Καλπίδης γεννήθηκε στο χωριό Τσαγράκι (Çakrak) της Επαρχίας Αλουτζεράς της Κερασούντος το 1865. Αποφοίτησε από τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης το 1889 έχοντας ήδη χειροτονηθεί Διάκονος και αφού υπέβαλε διατριβή με τίτλο "Ότι αληθώς ανέστη ο Κύριος ημών". Υπηρέτησε ως Διευθυντής της Σχολής Αρένων Κερασούντος (1890-1891), ως Βοηθός στο γραφείο Πρωτοκόλλου της Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου (1891-Ιούνιος 1893), ως Υπογραμματεύς (Ιούνιος 1893-1897) και ως Αρχιγραμματεύς (1897-1902) της Ιεράς Συνόδου. Πρεσβύτερος χειροτονήθηκε στις 25 Μαΐου 1897 από τον Μητροπολίτη Μυτιλήνης Κύριλλο. Στις 16 Μαΐου 1902 εξελέγη Μητροπολίτης Κορυτσάς με 11 ψήφους έχοντας συνυποψηφίους τους Επισκόπους Κρήνης Θεόκλητο (1 ψήφος) και Παμφίλου Μελισσηνό. 

Στις 19 Μαΐου 1902 χειροτονήθηκε στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι της Κωνσταντινουπόλεως Μητροπολίτης Κορυτσάς. Τη χειροτονία τέλεσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ ο Γ΄, συμπαραστατούμενος από τους Μητροπολίτες Ιωαννίνων Γρηγόριο, Προύσης Ναθαναήλ, Νεοκαισαρείας Αλέξανδρο, Χίου Κωνσταντίνο, Ξάνθης Ιωακείμ, Βοδενών Νικόδημο, Ηλιουπόλεως Ταράσιο, Καλλιουπόλεως Ιερώνυμο και Διδυμοτείχου Φιλάρετο. Τον Ιούνιο του 1905 δέχθηκε δολοφονική επίθεση στο χωριό Πλιάσα αλλά διέφυγε τον κίνδυνο.

Δολοφονήθηκε από Αλβανούς κομιτατζήδες έξω από το χωριό Μπραδβίτσα (Vashtëmi) όπου μετέβαινε να λειτουργήσει στις 9 Σεπτεμβρίου 1906”.6

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1. Όπως είχαμε αναφέρει σε άλλη ανάρτηση, όταν βρέθηκε για τελευταία φορά στη Δάρδα, ο Ιερομόναχος Ηγούμενος του Κελλίου Ευαγγελισμός της Θεοτόκου στις Καρυές, της Μονής Αγίου Διονυσίου Γρηγόριος Ζτρούλης,  συμφώνησε να ζωγραφίσει το εσωτερικό της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου στην Κορυτσά, αλλά δεν τα κατάφερε γιατί πέθανε εκείνη τη χρονιά. Ήταν άρρωστος με κρυολόγημα και δεν μπορούσε να συνέλθει, έπασχε και αυτός από ρευματισμούς όπως και ο αδελφός του Νεόφυτος.

Την δουλειά ανέλαβε να συνεχίσει ο πρωτομάστορας Βαγγέλης Ζέγκος που μαθήτευσε την αγιογραφία  στον Ιερομονάχο Γρηγόριο Ζτρούλη.

2.https://www.facebook.com/photo/fbid=1398916093637262&set=ecnf.100063788163169&locale=sq_AL

3. https://shqiptarja-com.translate.goog/lajm/korca-e-shekullit-te-xx-te-br-ishte-korca-e-shen-gjergjit?_x_tr_sl=sq&_x_tr_tl=el&_x_tr_hl=el&_x_tr_pto=sc

4.  https://shqiptarja-com.translate.goog/lajm/korca-e-shekullit-te-xx-te-br-ishte-korca-e-shen-gjergjit?_x_tr_sl=sq&_x_tr_tl=el&_x_tr_hl=el&_x_tr_pto=sc.   

5.  https://www.orthodoxianewsagency.gr/aytokefales_ekklisies/ekklisia_albanias/agios-georgios-korytsas-gyrizontas-to-xrono-piso/ 

6.   http://users.sch.gr/markmarkou/1901_1930/1906/koim/fotios_kalpides.htm