Απομαγνητοφωνημένη διήγηση
«Εγώ στο Βόλο άγνωστος μεταξύ αγνώστων. Μικρό παιδί να μη γνωρίζω κανέναν. Που να πάω; τι να κάνω; Στη Λάρισα γνώριζα έναν Ιωάννη Παπαγεωργίου. Αυτός ο Παπαγεωργίου ήταν έμπορος ιερών εικόνων. Έρχονταν στο Άγιο Όρος και ψώνιζε από τους Ρώσους άμφια ιερά για τους παπάδες, Άγια Δισκοπότηρα, άλλα εκκλησιαστικά είδη, τα έφερνε και τα πουλούσε εδώ και στα χωριά και είχε και έναν συνέταιρο εδώ την οδό Ερμού και τον γνώριζα αυτόν εγώ. Μόλις έρχομαι στη Λάρισα λέω θα με θυμηθεί. Αυτός ο Παπαγεωργίου είχε και ένα κορίτσι. Είχε το σπίτι εδώ προς τα Σάλια στη Λάρισα και αυτό το κορίτσι με την Ξανθίππη ήταν συμμαθήτριες όταν ήταν το Αρσάκειο εδώ κοντά στο ΙΚΑ, έβγαιναν δασκάλες. 1
Έρχομαι στη Λάρισα εγκαθίσταμαι στο ξενοδοχείο που είναι η τράπεζα της Ελλάδος, απέναντι ήταν ένα παλιό σπίτι με μεγάλη αυλή, τότε έτσι ήταν. Είχα πάει ρωτάω για τον Παπαγεωργίου, μου λένε που είναι το μαγαζί του. Ήταν ένας λογικός άνθρωπος, πολύ καλός άνθρωπος. Τον λέω αυτό και αυτό. Εγώ σε γνωρίζω όταν ερχόσουν στο Άγιο Όρος εκεί και μας επισκέπτοσαν και ψώνιζες εκεί. Από τότε σε γνωρίζω και σε θυμήθηκα. Ο μόνος άνθρωπος που γνωρίζω ως φυγάς είσαι εσύ εδώ πέρα, δεν γνωρίζω κανέναν άλλον.
Με πήρε στο σπίτι με φιλοξένησε εκεί είχα γνωρίσει την οικογένεια. Τι να με κάνει και αυτός; Ήταν ένας φωτογράφος Παντοστόπουλος που ήταν η πλατεία Ταχυδρομείου, ήταν στη γωνία ένα σπίτι του Καραστέργιου. Εκεί που είναι ο κινηματογράφος το Πάλλας εκεί στη γωνία ήταν το σπίτι του Παντοστόπουλο. 2 Ήταν και λίγο αγιογράφος, αλλά της κακιάς μοίρας. Είχε φωτογραφείο. Και με συστείνει ο Παπαγεωργίου καθώς ήταν και Σαμαρινιώτες στον Παντοστόπουλο και με πήρε. Αυτός ήταν πολύ συμφεροντολόγος ο Παντοστόπουλος. Έπαιρνε εικόνες παραγγελίες από τα χωριά και με έβαλε μέσα σε ένα δωμάτιο στο φωτογραφείο που είχε και εκεί έστησα το πρώτο εργαστήριο στη Λάρισα. Έπαιρνε αυτός 100 δραχμές από τους χωριάτες με έδινε εμένα τα μισά τα λεπτά, τα άλλα τα κέρδιζε αυτός. Ήταν τότε ο μοναδικός φωτογράφος αυτός και ένας Δαφνόπουλος εκεί στη Μεγάλου Αλεξάνδρου που είναι ο Βαρσάμης».
Τεκμηρίωση διήγησης
Αρσάκειο Λάρισας
Η ανάγκη κατάρτισης διδασκαλισσών στην Ελλάδα ήταν μεγάλη, αλλά δυστυχώς οι ισχύοντες νόμοι δεν προέβλεπαν κάτι τέτοιο, λόγω οικονομικής αδυναμίας τού κράτους. Την παράλειψη αυτή αναπλήρωσαν με επιτυχία και πατριωτισμό ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί φορείς, μεταξύ των οποίων η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία, η οποία επέδειξε μεγάλη δραστηριότητα εκπαιδεύοντας τις Ελληνίδες στα κυριότερα αστικά κέντρα τού ελληνικού κράτους. Επιθυμώντας να διευρύνει τον κύκλο τής παιδευτικής της δραστηριότητας και εκτός Αθηνών, Η Φ.Ε. προχώρησε στη σύσταση αρχικά σχολείων στοιχειώδους εκπαίδευσης και στη συνέχεια και Διδασκαλείων, όχι μόνο στην Αττική αλλά και στην ελληνική επαρχία. Ίδρυσε Διδασκαλεία θηλέων πρώτα στην Κέρκυρα το 1868, στη συνέχεια στην Πάτρα το 1891 και τέλος στη Λάρισα το 1902.
Κατάλληλο κρίθηκε ένα άλλο κτήριο, μεγαλύτερο, που έκτιζαν τότε οι ίδιοι κατασκευαστές στη γωνία των οδών Ασκληπιού και Ηπείρου. Από το 1906 μέχρι το 1937 αποφοίτησαν από το Διδασκαλείο τής Λάρισας 832 δασκάλες. Το Αρσάκειο της Λάρισας λειτούργησε μέχρι το 1937, έτος αποφοίτησης των τελευταίων διδασκαλισσών, σύμφωνα με το πνεύμα, την πρακτική και την εκπαιδευτική ιδεολογία των σχολείων της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας. Η αδυναμία της Φ.Ε. να αντικαταστήσει τα Διδασκαλεία με Παιδαγωγικές Ακαδημίες οδήγησε στην κατάργηση του Αρσακείου Λάρισας. Το κτήριο που στεγαζόταν το σχολείο γκρεμίστηκε σε σεισμό και στο οικόπεδο κτίστηκε το κτήριο του ΙΚΑ το οποίο γκρεμίστηκε προσφάτως.1
Αρσάκειο Μέγαρο Λάρισας. Από την εφημερίδα Ελλάς του 1909
Ιωάννης Παντοστόπουλος (1863-1928)
Ο Ιωάννης Μιχαήλ Παντοστόπουλος γεννήθηκε στη Σαμαρίνα το 1863. Όταν η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στη Λάρισα, ο ίδιος βρισκόταν σε μικρή ηλικία. Ήταν έφηβος όταν έφυγε για το Άγιον Όρος, για να μαθητεύσει στην εκκλησιαστική ζωγραφική, ακολουθώντας μια μακρά Σαμαρινιώτικη παράδοση. Εκεί, κοντά σε αγιογράφους μοναχούς ανάπτυξε το ζωγραφικό του ταλέντο. Όταν επέστρεψε στη Λάρισα, η φωτογραφική τέχνη είχε αρχίσει να εδραιώνεται πανελλήνια και μάλιστα βρήκε φωτογράφους να λειτουργούν οργανωμένα φωτογραφεία. Γοητεύθηκε από τη νέα τέχνη την οποία έμαθε εύκολα, αγόρασε φωτογραφικές μηχανές και παράλληλα με το εργαστήριο εκκλησιαστικής ζωγραφικής, δημιούργησε φωτογραφικό στούντιο και μαζί με την αγιογραφία άρχισε να εξασκεί και το επάγγελμα του φωτογράφου.
Το πρώτο φωτογραφικό εργαστήριο το είχε αρχικά στην περιοχή «Σάλια». Αργότερα μεταφέρθηκε στην αρχή της οδού Αχιλλέως (Παναγούλη), κοντά στο ζαχαροπλαστείο του Κωνσταντινίδη. Τέλος ενοικίασε το ισόγειο της νεοκλασικής κατοικίας Μητάκου, στη γωνία των σημερινών οδών Παναγούλη και Κούμα απέναντι από το πρώην κινηματοθέατρο «Πάλλας». Εκεί εγκατέστησε τις μηχανές του, τον σκοτεινό θάλαμο, το γραφείο. Ήταν ένας από τους πρώτους καλλιτέχνες ζωγράφους-φωτογράφους της πόλης μας, του οποίου η επαγγελματική δράση ξεκίνησε από τις αρχές της δεκαετίας του 1890. Υπήρξε ο γενάρχης μιας πλειάδας άλλων φωτογράφων της πόλης. Είναι γνωστό ότι η αδελφή του Ιωάννη Παντοστόπουλου Στυλιανή παντρεύτηκε τον Γεράσιμο Δαφνόπουλο και από εκεί ξεκίνησε μια μεγάλη δυναστεία φωτογράφων, ο Γεώργιος Βαλσάμης, ο Δημήτριος Αρετόπουλος, ο Νικόλαος Μούσιος,
Οι φωτογραφίες του είναι σχεδόν όλες πορτρέτα ατόμων της εποχής του. Ήταν η περίοδος που ο κόσμος είχε γοητευθεί από την αίγλη της αυθεντικής απεικόνισης των χαρακτηριστικών κάθε ανθρώπου που πρόσφερε η φωτογραφία, και κατέφευγε σ’ αυτήν για να απαθανατίσει τη μορφή του. Οι φωτογραφικές μηχανές του Παντοστόπουλου ήταν αγορασμένες από το Παρίσι και τη Βιέννη και σήμερα υπάρχουν στις συλλογές του Λαογραφικού Ιστορικού Μουσείου Λάρισας, δωρεά των απογόνων του. 2
Ο Ιωάννης Παντοστόπουλος, όπως μας αναφέρει ο Γεώργιος Γουργιώτης, (2000), νυμφεύθηκε τη Φανή Μητάκου, κόρη του ιδιοκτήτη του σπιτιού όπου στέγαζε το φωτογραφείο του και έτσι έγινε κάτοχός του. Από τον γάμο τους απέκτησαν έξι τέκνα. Ο Ιωάννης Παντοστόπουλος πέθανε στη Λάρισα το 1928. Εικόνες του υπάρχουν στην εκκλησία του οικισμού των Τεμπών, στον Άγιο Αθανάσιο Λάρισας. Επίσης μία εικόνα του, αγιογραφημένη το 1887, υπάρχει στην εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής στη συνοικία Αμπελοκήπων (Ταμπάκικα) και αλλού. Οι φωτογραφίες του διακρίνονται για την ποιότητα της εκτύπωσης, την αποτύπωση μιας ιδανικής έκφρασης του προσώπου και τη σωστή γωνία λήψης ώστε να αναδεικνύονται σωστά τα χαρακτηριστικά κάθε ατόμου. Σύμφωνα με την εφημερίδα "Ελλάς" των Αθηνών της 19ης Οκτωβρίου 1908, ο Ιωάννης Παντοστόπουλος πήρε το χρυσό βραβείο σε φωτογραφική έκθεση που έγινε στον Βόλο το 1906. 3
Λογότυπος εργαστηρίου Ιωάννη Παντοστόπουλου. (Αρχείο Παντελή Γκίνη)
Άγιος Αθανάσιος και Άγιος Χαράλαμπος, Ιωάννης Παντοστόπουλος, 1899, Ναός Άγιου Αθανασίου, Λάρισας.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1 https://history.arsakeio.gr/index.php/2018-07-13-09-44-02/128-arsakeio-larisas-ena-plires-sxoleio-ston-thessaliko-kampo
2 ΛΑΡΙΣΑ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ, ΧΙΛΙΕΣ ΛΕΞΕΙΣ… Ο φωτογράφος Ιωάννης Παντοστόπουλος
Του Νίκου Παπαθεοδώρου : Δημοσίευση ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ: 29 Αυγ 2021 19:24
3 Γουργιώτης Γεώργιος. Λαρισαίοι φωτογράφοι του τέλους του 19ου αιώνα ως το 1940, στο βιβλίο Μικρά μελετήματα, Λάρισα (2000) στις σελ. 131-132.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου