Απομαγνητοφωνημένες διηγήσεις
«Ήταν προ του 1917 αυτή η δουλειά. Όλη την κίνηση εκεί (στο Άγιο Όρος) οι Ρώσοι την είχαν. Έπεφτε πολύ χρήμα εκεί και ήταν πολλοί δικοί μας εκεί. Ύστερα μετά σταμάτησαν όλα τα πάντα δεν έρχονταν ρούβλια.
Τα δάση εκεί τα εκμεταλλεύονταν οι Βορειοηπειρώτες. Από την Δάρδα ήταν πολλοί, ο πατέρας μου εκεί, άλλοι τεχνίτες, όλοι να πάνε στο Άγιο Όρος να δουλέψουν, έπεφτε πολύ χρήμα».
Δάρδα 1909-1910 . Φωτογραφία Περικλή Κακαούνη
«Ο πατέρας μου πέθανε το 1934. Ήταν στις Καρυές, ήταν με τον πατέρα του, είχε και έναν αδελφό και ήταν στα μοναστήρια. Είχαν και τέσσερα με πέντε μουλάρια και έβγαζαν από τα ξύλα, ξύλα οικοδομήσιμα. Νοίκιαζαν ένα κομμάτι από το βουνό το εκμεταλλεύονταν έδιναν στο μοναστήρι ανάλογα με την συμφωνία. Ύστερα πέθανε ο παππούς Σωτήρης. Σωτήρη τον έλεγαν τον παππού μου. Είχε τον αδερφό τον Νικόλα (αδελφός του Κωνσταντίνου) εκείνος ήταν ανεπρόκοπος όλο στο αντάρτικο ήταν δεν στρώνονταν να δουλέψει.
Ο πατέρας μου ήταν πολύ νοικοκυρεμένος άνθρωπος και έστελνε πολλά χρήματα στην πατρίδα μου στην Δάρδα. Και με το ταχυδρομείο ερχόταν και επιταγές ερχόταν. Και εδώ στη Λάρισα είχα στείλει και εγώ λεφτά. Και ήταν ένας Χολέβας εδώ και είχε ανταπόκριση με την Κορυτσά, έστελνες από δω λεφτά, έδινες τα λεπτά εδώ, έκοβε την επιταγή την πέρνα την επιταγή την βάζαν στο γράμμα την στέλνει στο χωριό πήγαιναν και την εξαργύρωναν στην Κορυτσά και έπαιρναν τα λεπτά. Έστελνε πολλά λεπτά. Αλλά έμενε 3 με 4 χρόνια ξενιτιά όπως όλοι οι χωριανοί Δαρδαίοι. Το καλοκαίρι μαζεύονταν, τον χειμώνα δεν έβρισκες κανέναν στη Δάρδα. Οι παπάδες, ο μουχτσάρης, οι δημογέροντες, και ο αγροφύλαξ, αυτοί ήταν όλοι οι άνδρες του χωριού. Ύστερα από τον Ιούνιο, Ιούλιο, Αύγουστο, μέχρι τον Σεπτέμβριο έρχονταν οι ξενιτεμένοι, κάθονταν 2-3 μήνες εκεί και έβλεπαν τις οικογένειες τους, έβλεπαν και οι οικογένειες αυτούς, περνούσαν το καλοκαίρι και μετά έφευγαν πάλι, άλλοι στο Άγιο Όρος, άλλοι στο Σέλι στα βουνά, άλλοι στον Αλμυρό, εδώ στην Ελλάδα έρχονταν. Και που δεν πήγαιναν. Στη Δάρδα ήταν όλοι ξενιτεμένοι και πήγαιναν πολλά λεπτά, όλο επιταγές».
Τεκμηρίωση διηγήσεων
« Σύμφωνα με τον παπά Σπύρο Ζέγκο (1927) : “το αρχαιότερο και κυριότερο επάγγελμα των Δαρδαίων ήταν ανέκαθεν η υλοτομία σε όλους τους κλάδους αυτής. Δηλαδή εργαστήρια υλοτομίας ξυλεμπορία, ανθρακεμπορία και ξυλουργεία. Στην Τουρκία, Ελλάδα, Αλβανία, Σερβία, Ρουμανία, Βουλγαρία, όπου υπήρχαν δάση για υλοτομία υπήρχαν και Δαρδιώτες. Αλλά οι περισσότεροι ήταν στην παλιά Ελλάδα και την Μακεδονία. Από αυτό έλαβαν και το χαρακτηριστικό ο πέλεκυς του Δαρδιώτη “Spat e Dardharit”. Ανέκαθεν δε διακρίθηκαν για την φιλοπονία των”. Επίσης αναφέρει: (σελ. 118) “…. στα ξένα ευρισκόμενοι όπου πάντοτε με μεγάλο πόθο στοργή και ανυπομονησία περίμεναν την εκ της εργασίας ευκαιρία όπως επανέλθουν μεταξύ τον προσφιλών οικείων. Κοινή αγαλλίαση προκαλούσε ο ερχομός των. Την ίδια χαρά είναι συνερίζονταν εξίσου όλη η κοινότητα….. Την πρώτη Κυριακή ή εορτή η νεοελθόντες από τον ξενιτιά πήγαιναν στην εκκλησία. Εκεί τους παρουσίαζαν την εικόνα του πολιούχου της Δάρδας Αγίου Γεωργίου να τους ευχηθεί το “καλώς όρισαν”. Την ασπάζονταν ευλαβικά και κάτω από αυτήν άφηναν την εισφορά των γιατί τους προστάτεψε και αξίωσε να επανέλθουν στην πατρίδα όπου εκεί είδαν το πρώτο φως του ήλιου και μεγάλωσαν”.1
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου